Hỏi đáp pháp luật về Thừa kế - chia di sản

1/Con rể có được chia thừa kế không?

Cha mẹ vợ tôi đã qua đời, có để lại một căn nhà nhưng không được lập di chúc.Sau đó vợ tôi cũng đã mất.Vậy tôi có được thừa kế căn nhà do cha mẹ vợ để lại hay không?

Trả lời: Những người thừa kế theo pháp luật theo hàng thừa kế thứ nhất gồm có: vợ, chồng,cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết.Theo đó ông không thuộc đối tượng được hưởng thừa kế di sản của cha mẹ vợ.Tuy nhiên ông được thừa kế phần di sản mà người vợ được thừa hưởng của cha mẹ vợ.(Đ676 BLDS)

2/ Cháu được thừa kế di sản của cậu?

Cậu ruột tôi chết có để lại một căn nhà và 7944m2 đất ruộng nhưng không có di chúc. Tôi là cháu ruột có được quyền thừa kế theo pháp luật di sản của cậu để lại hay không?

Trả lời: Thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong trường hợp không có di chúc. Hàng thừa kế thứ nhất gồm có: vợ, chồng, cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết. hàng thừa kế thứ hai gồm: ông bà nội, ông bà ngoại, anh chị em ruột của người chết. hàng thừa kế thứ 3 gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết, cháu ruột của người chết mà người chết là bác, chú, cậu, cô, dì ruột. Những người ở hàng thừa kế sau được hưởng thừa kế nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước. Nếu cậu bạn không có ai thuộc hàng thừa kế thứ nhất và thứ hai thì bạn cùng với những người khác thuộc hàng thừa kế thứ ba( nếu có) được thừa kế di sản của người cậu chết để lại.(K1, K3 Đ676 BLDS)

3/Chia di sản ngoài di chúc?

Ngoài một số tài sản đã được mẹ tôi nêu trong di chúc, mẹ tôi còn một miếng đất mới mua. Vậy chúng tôi phải chia thừa kế ra sao?

Trả lời: Phần di sản đã được định đoạt trong di chúc sẽ được chia thừa kế theo di chúc. Phần di sản không được định đoạt trong di chúc thì chia thừa kế theo pháp luật. háng thừa kế thứ nhất gồm có: Vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ,cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi cuả người chết.những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.( Đ 675, 676 BLDS)

4/Di chúc hợp pháp?

Bà nội tôi trước lúc chết có lập di chúc để lại cho tôi một miếng đất. Tuy nhiên, tờ di chúc ấy không có chứng thực của UBND phường vậy di chúc ấy có hợp pháp không?

Trả lời: Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực được coi là hợp pháp nếu người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, ép buộc đe doạ, cưỡng ép; nội dung di chúc không trái pháp luật, đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của pháp luật. Nếu thoả mãn các điều kiện nêu trên thì di chúc của bà nội anh được coi là hợp pháp (K1, K4, Đ652 BLDS)

5/Khởi kiện chia tài sản chung?

Cha tôi chết năm 1995, có để lại một mảnh đất do cha đứng tên nhưng không có di chúc. Năm 1999, chúng tôi có làm giấy xác nhận đồng thừa kế và uỷ quyền một người em đại diện đăng ký giấy tờ đất. Nay chúng tôi muốn khởi kiện để chia số đó thì có được không?

Trả lời: Trong trường hợp thời hạn 10 năm kể từ thời điểm thừa kế mà các đồng thừa kế không có tranh chấp về quyền thừa kế và các văn bản cùng xác nhận là đồng thừa kế hoặc sau khi kết thúc thời hạn 10 năm mà các đồng thừa kế không có tranh chấp về hàng thừa kế và đều thừa nhận di sản thừa kế do người chết để lại chưa chia thì di sản đó chuyển thành tài sản chung của các đồng thừa kế. Khi có tranh chấp và yêu cầu toà án giải quyết thì không áp dụng thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế mà áp dụng các quy định pháp luật về chia tài sản chung để giải quyết. Thời hiệu khởi kiện về quyền thừa kế không còn nhưng các đồng thừa kế vẫn có quyền khởi kiện để yêu cầu toà án chia tài sản chung. (Đ2.4 mục 1 NQ02 HĐTP ngày 10/08/2004).

6/ Con gái có được hưởng thừa kế?

Bố tôi mất có để lại một căn nhà nhưng không có di chúc. Người anh cả của tôi đã bán căn nhà này để chia cho 4 anh em trai nhưng không chia cho tôi và người em gái với lý do đã đi lấy chồng. Cách làm này đúng hay sai?

Trả lời: Do cha bà mất không có di chúc nên di sản của ông ấy được chia thừa kế theo luật. hàng thừa kế thứ nhất của người chết gồm có vợ, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau. Theo đó anh em của bà được hưởng phần di sản của người cha chết để lại. Nếu không thể thoả thuận được việc phân chia này các anh em của bà có thể khởi kiện đến TAND cấp huyện để được xem xét giải quyết(Đ676 BLDS,K5, Đ25 BLTTDS)

7/ Phân chia di sản?

Cha mẹ tôi qua đời, có để lại di chúc cho phép ba anh em chúng tôi thừa hưởng toàn bộ di sản. Thế nhưng di chúc này không nói rõ phần của từng người sẽ được hưởng. Vậy chúng tôi sẽ phân chia như thế nào?

Trả lời: Việc phân chi di sản được thưc hiện theo ý chí của người để lại di chúc; nếu di chúc không xác định rõ phần của từng người thừa kế thì di sản được chia đều cho những người được chỉ định trong di chúc trừ trường hợp có thoả thuận khác. Nếu không có thoả thuận gì khác thì anh em của bạn đựơc chia đều số di sản mà cha mẹ để lại.(Đ 684 BLDS)

8/ Thực hiện nghĩa vụ khi nhận thừa kế?

Sinh thời mẹ tôi có vay ngân hàng 250 triệu đồng.  Nay mẹ tôi qua đời ngân hàng yêu cầu anh em tôi trả nợ thay cho mẹ tôi trong khi chúng tôi không biết gì về số nợ này. Vậy chúng tôi có trả số nợ đó không?

Trả lời: Những người được thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại trừ trường hợp có thoả thuận khác. Trong trường hợp di sản đã được chia thì mỗi người thừa kế thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại tương ứng nhưng không vượt quá phần di sản đã nhận trừ trường hợp có thoả thuận khác. Anh em của ông chỉ phải trả nợ thay cho mẹ trong phạm vi phần tài sản đã được nhận(K1,K3 Đ 637 BLdS)

          9/ Thế chấp di sản thừa kế

Cha tôi mất có di chúc cho phép tôi và hai người chị được thừa kế nhà đất của ông. Ngoài ra cha tôi còn chỉ định tôi là người quản lý di sản trong thời gian hai người chị vắng nhà vì đi làm ăn xa. Nay do cần tiền để làm ăn nên tôi có thể thế chấp nhà đất trên hay không?

Trả lời: Người quản lý di sản được chỉ định trong di chúc có nghĩa vụ bảo quản di sản; không được bán, trao đổi, tặng cho, cầm cố, thế chấp và định đoạt tài sản bằng các hình thức khác nếu không được những người thừa kế đồng ý bằng văn bản. Chỉ khi nào được hai người chị đồng ý bằng văn bản, ông mới có thể thế chấp nhà đất trên (k1 Đ639 BLDS)

10/ Hưởng di sản của ông bà nội

Cha tôi chết đã lâu, ông bà nội của tôi thì già yếu, sức khoẻ kém. Nếu ông bà tôi chết mà không để lại di chúc thì tôi có được thừa hưởng di sản của ông bà hay không?

Trả lời: Trong trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng  nếu còn sống; nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng thời điểm với người để lại di sản mà cha hoạc mẹ của chắt được hưởng nếu còn sống (Đ 67 BLDS)

11/ Quản lý di sản

Cha mẹ tôi chết, có để lại một căn nhà nhưng không có di chúc. Nay anh chị em tôi muốn để người chị lớn đứng tên giấy chủ quyền nhà nhưng có 02 người thừa kế không đồng ý. Vậy ai sẽ quản lý di sản?

Trả lời: Người quản lý di sản là người được chỉ định trong di chúc hoặc do những người thừa kế thoả thuận cử ra. Trong trường hợp một trong các đồng thừa kế không đồng ý với việc cử người quản lý di sản thì người đang chiếm hữu, sử dụng, quản lý di sản tiếp tục quản lý di sản đó cho đến khi những người thừa kế cử được người quản lý di sản (K1,2 Đ 638 BLDS)

12/ Thừa kế theo pháp luật

Anh tôi mất cách đây 2 năm vì bị bệnh ung thư, không để lại di chúc. Hiện chị dâu tôi quản lý hết tài sản của anh chứ không chia cho cha mẹ tôi. Chẳng lẽ cha mẹ tôi không được hưởng thừa kế di sản do con trai để lại sao?

Trả lời: Hàng thừa kế thứ nhất của người chết gồm có: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi  của người chết. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng di sản bằng nhau. Vì anh bà mất không để lại di sản nên di sản do anh ấy để lại được chia đều cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất nêu trên, trong đó có cha mẹ của bà (Đ 606 BLDS)

13/ Thực hiện nghĩa vụ tài sản do người chết để lại

Cha tôi mất, có để lại một xưởng may gia công, một căn nhà và một khoản tiền nợ (thuế, tiền công, nợ của câ nhân) nhưng không có di chúc. Hai chị em tôi định bán tài sản nói trên để trả nợ thay cho cha nhưng chưa biết phải trả nợ theo thứ tự nào?

Trả lời: Những người hưởng thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản của người chết để lại trừ trường hợp có thoả thuận khác. Các nghĩa vụ tài sản và các khoản chi phí liên quan đến thừa kế được thanh toán theo thứ tự sau: chi phí hợp lý theo tập quán cho việc mai táng; tiền cấp dưỡng còn thiếu; tiền trợ cấp cho người sống nương nhờ; tiền công lao động; tiền bồi thường thiệt hại; thuế và các khoản nợ khác đối với nhà nước; tiền phạt; các khoản nợ khác đối với cá nhân, pháp nhân hoặc chủ thể khác; chi phí cho việc bảo quản di sản; các chi phí khác. Những người thừa kế theo pháp luật của cha bà chỉ phải chịu trách nhiệm trả nợ thay cha trong phạm vi di sản của người chết để lại và theo thứ tự ưu tiên nói trên. Nếu di sản của người cha không đủ trả nợ thì các chủ nợ không có quyền lấy tài sản của chị em bà để trừ nợ. (k1 Đ 637 BLDS)

14/ Thay đổi họ không ảnh hưởng đến quyền thừa kế?

Năm 2007, sau khi ly hôn, tôi đã thay đổi họ của con từ họ cha sang họ mẹ. Nay chồng cũ tôi mất (không có di chúc) có để lại một số di sản. Vậy con tôi có được thừa kế di sản của cha hay không?

Trả lời: Việc thay đổi họ, tên của cá nhân không làm thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự được xác lập theo họ, tên cũ. Cá nhân có quyền hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật trừ trường hợp người không được quyền hưởng di sản theo quy định pháp luật. Do thuộc hàng thừa kế thứ nhất nên con bà được thừa kế theo pháp luật đối với di sản của người cha chết để lại. (Đ27,631, 643, 676 BLDS)

15/ Thừa kế thế vị

Năm 1968, cha tôi chết. Đến năm 1994 ông, bà nội tôi qua đời không để lại di chúc và có để lại một mảnh đất. Anh, em tôi có được thừa kế đất do ông bà nội để lại hay không?

Trả lời: Trong trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống. Vì cha bà chết trước ông, bà nội của bà nên anh, em bà được hưởng thừa kế thế vị phần di sản mà cha bà lẽ ra được hưởng nếu ông ấy còn sống (Đ 677 BLDS)

16/ Trả nợ thay cha?

Sinh thời cha tôi có vay cuả người bạn 10 triệu đồng. Nay người bạn của cha tôi yêu cầu tôi trả nợ. Vì cha tôi mất không để lại di sản nên tôi có phải trả khoản nợ đó hay không?

Trả lời: Những người thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại, trừ trường hợp có thoả thuận khác. Nếu cha của bạn mất không để lại di sản thì bà không có nghĩa vụ trả khoản nợ nói trên (trừ trường hợp bà tự nguyện trả nợ thay cha) ( K1 Đ637 BLDS)