Những chuyển biến tích cực trong việc tham gia tố tụng cho người được Trợ giúp Pháp lý

    Là một trong những hoạt động đem lại hiệu quả cụ thể, thiết thực nhất cho người được trợ giúp pháp lý (TGPL). Có thể nói việc tham gia tố tụng của Luật sư cộng tác viên và các Trợ giúp viên của Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Bình Định từ sau khi liên bộ ban hành Thông tư liên tịch số 10/2007/TTLT-BTP-BCA-BQP-BTC-VKSNDTC-TANDTC ngày 28/12/2007 của Bộ Tư pháp, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao(sau đây gọi là Thông tư liên tịch số 10) có bước phát triển mới.

   Ngoài việc Hội đồng phối hợp liên ngành về trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng ( sau đây gọi là Hội đồng) được UBND tỉnh quyết định thành lập, trên cơ sở đó đã thúc đẩy các hoạt động tham gia tố tụng của các cơ quan và người tiến hành tố tụng có sự quan tâm, đầu tư nhiều hơn. Để quán triệt cơ bản quan điểm, chủ trương, chính sách, điều kiện về tổ chức và hoạt động TGPL, nhất là hoạt động tham gia tố tụng Trung tâm TGPLNN tỉnh đã tổ chức một lớp tập huấn chuyên đề cho gần 100 cán bộ lãnh đạo và người trực tiếp thực hiện quá trình tố tụng của các cơ quan Điều tra, Viện Kiểm sát, Tòa án ở tỉnh và các huyện , thành phố. Từ đó, đã góp phần tạo chuyển biến đáng kể trong các hoạt động phối hợp thực hiện TGPL cho người được TGPL trong quá trình thực hiện và tham gia tố tụng. Phần lớn các vụ án có liên quan đến người được TGPL, đã được các cơ quan tiến hành tố tụng giải thích, hướng dẫn quyền và nghĩa vụ được TGPL. Nhiều trường hợp các cơ quan tiến hành tố tụng, nhất là cơ quan Điều tra đã hướng dẫn người có yêu cầu TGPL viết vào mẫu đơn do Trung tâm cung cấp, đồng thời có Công văn đề nghị Trung tâm TGPLNN tỉnh cử Luật sư cộng tác viên hoặc Trợ giúp viên pháp lý tham gia tố tụng. Các cơ quan và người tiến hành tố tụng còn có sự phối sự chặt chẽ, thường xuyên với người thực hiện TGPL trong quá trình tiến hành tố tụng. Điều đó, đã góp phần rất tích cực trong việc thực hiện đảm bảo các quy định của pháp luật về tố tụng, góp phần làm sáng tỏ vụ án, vụ việc một cách khách quan, đúng pháp luật. Bên cạnh đó, các cơ quan tiến hành tố tụng còn tạo thuận lợi cho Trung tâm TGPLNN tỉnh, đặt Bảng Thông tin TGPL ở nơi thuận tiện nhất để mọi người dễ quan sát, tiếp cận. Đến nay, toàn tỉnh đã có 83 Bảng Thông tin TGPL đặt tại trụ sở các cơ quan: Công an, Tòa án, Viện kiểm sát, Trại tạm giam, Nhà tạm giữ, các cơ quan tố tụng Quân sự khu vực đóng trên địa bàn của tỉnh…Để kịp thời liên lạc khi cần thiết, Trung tâm cũng đã cung cấp công khai danh sách, số điện thoạii, địa chỉ các Trợ giúp viên pháp lý, Luật sư cộng tác viên TGPL cho các cơ quan Điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án, Trại tạm giam, Nhà tạm giữ ở tỉnh và các huyện và thành phố. Từ những biện pháp đồng bộ trên, trong gần 3 năm triển khai thi hành Luật TGPL và Thông tư liên tịch số 10, Trung tâm và các Chi nhánh của Trung tâm đã tiếp nhận và thụ lý 377 người với 377 vụ việc được TGPL. Nhờ làm tốt công tác phối hợp nên ngày càng có nhiều đối tượng TGPL được các cơ quan tiến hành tố tụng giới thiệu đến Trung tâm, Chi nhánh để hoàn tất các thủ tục yêu cầu được TGPL. Số lượng vụ việc TGPL trong việc tham gia tố tụng ngày càng nhiều. Tuy đạt được một số kết quả bước đầu trên, song các hoạt động tham gia tố tụng cho người được TGPL trên địa bàn tỉnh Bình Định vẫn còn nhiều mặt hạn chế.

Ông Huỳnh Văn Chưa - Giám đốc Trung tâm Trợ giúp Pháp lý Nhà nước tỉnh Bình Định

     Trước hết, nhận thức về TGPL trong hoạt động tố tụng ở nhiều cơ quan và người tiến hành tố tụng chưa đầy đủ. Phần lớn các vụ việc được các cơ quan tiến hành tố tụng hướng dẫn cho người được TGPL hoặc đề nghị Trung tâm TGPLNN tỉnh cử người tham gia tố tụng chỉ mới dừng lại ở đối tượng là người chưa thành niên. Các đối tượng khác như: người có công, người thuộc diện hộ nghèo, người dân tộc thiểu số ở các xã đặc biệt khó khăn…chưa được các cơ quan và người tiến hành tố tụng ở tỉnh và các huyện, thành phố quan tâm hướng dẫn thực hiện TGPL.

      Hai là số lượng vụ việc TGPL được thực hiện bằng hình thức tham gia tố tụng so với số lượng vụ án được thụ lý của các cơ quan tiến hành tố tụng đối với người được TGPL chưa nhiều ( như người chưa thành niên phạm tội, người dân tộc thiểu số, người thuộc diện hộ nghèo…).

      Khắc phục dần những hạn chế trên, sẽ là điều kiện góp phần thúc đẩy tiến trình cải cách tư pháp nói chung mà nhất là đẩy mạnh được công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật trong nhân dân, qua đó tạo cho người dân dần có thói quen xử sự hằng ngày theo văn minh pháp luật./.

                                                                                      Huỳnh Văn Chưa